Czym jest krew?
Jest swoistą odmianą tkanki łącznej, która składa się z płynnej substancji międzykomórkowej, czyli osocza oraz elementów morfotycznych - krwinek (czerwonych i białych) oraz płytek krwi.
Skład krwi:
- Transportuje tlen z płuc do tkanek
- Transportuje dwutlenek węgla z tkanek do płuc
- Transportuje do wszystkich tkanek produkty energetyczne i budulcowe wchłonięte w przewodzie pokarmowym
- Transportuje ze wszystkich tkanek do nerek produkty przemiany materii, skąd zostają one wydalone z organizmu wraz z moczem
- Transportuje hormony syntetyzowane w organizmie i witaminy wchłonięte w przewodzie pokarmowym
- Wyrównuje różnice temperatur występujące między poszczególnymi narządami i tkankami
- Uczestniczy w procesach odpornościowych
Budowa układu krwionośnego:
a. Serce – pompa tłocząca krew do całego układu krwionośnego.
b. Naczynia krwionośne:
-Tętnice – naczynia krwionośne, którymi krew płynie z serca do tkanek.
- Żyły – naczynia krwionośne, którymi krew płynie z tkanek do serca.
- Naczynia włosowate – najcieńsze tętnice i żyły oplatające komórki.
- Zewnętrznej, którą stanowi tkanka łączna z włóknami sprężystymi, nerwami i naczyniami krwionośnymi,
- Środkowej, utworzonej z mięśni gładkich,
Erytrocyty są najliczniej reprezentowanymi elementami morfotycznymi krwi
Dojrzałe krwinki czerwone ssaków są bezjądrzaste, małe i dyskowate, podczas gdy u innych zwierząt mają jądra komórkowe, są owalne i większe. Ściślej mówiąc erytrocyty ssaków, w tym człowieka, poza cytoplazmą nie mają żadnych organelli, dzięki czemu ponoszą minimalne koszty własne metabolizmu – mogą więc wydajnie transportować
Powstają w czerwonym szpiku kostnym z erytroblastów, żyją około 100 - 120 dni, po czym są degradowane w śledzionie i wątrobie
Ich liczba utrzymywana jest na stałym poziomie:
- u mężczyzn około 5,4 mln/mm3 krwi
- u kobiet około 4,5 mln/ mm3 krwi
Nie mają zdolności do aktywnego ruchu – przenoszone są biernie z prądem krwi
Ich zasadniczą funkcją jest transport tlenu i częściowo dwutlenku węgla, co jest możliwe dzięki obecności w krwince hemoglobiny, która ma zdolność nietrwałego wiązania tlenu
Hemoglobina
Jest to czerwony barwnik krwi, zawarty w erytrocytach, którego funkcją jest wiązanie i transport gazów oddechowych.
Płytki krwi TROMBOCYTY
- Wytwarzane są w czerwonym szpiku kostnym
- Są fragmentami cytoplazmy dużych komórek – megakariocytów –która oderwała się od nich w wyniku dojrzewania
- Krążą we krwi 8 - 10 dni
- Degradowane są w śledzionie
- W jednym mm3 krwi zdrowego człowieka występuje około
- 200 – 400 tysięcy trombocytów, spadek poniżej tej normy prowadzi do zaburzeń krzepliwości krwi
- Biorą udział w procesie krzepnięcia krwi – uczestniczą w hemostazie czyli zachowaniu ciągłości naczyń krwionośnych
Białe krwinki LEUKOCYTY
- Inaczej nazywane krwinkami białymi – aby je zobaczyć trzeba odpowiednio wybarwić preparat, są kuliste bądź owalne, posiadają jądro.
- Mają zdolność aktywnego ruchu.
- U zdrowego człowieka występują w ilości 6-9 tyś/mm3 krwi, ich ilość rośnie po kontakcie z antygenem (ciałem obcym).
- Powstają głównie w czerwonym szpiku kostnym, ale także w tzw. układzie limfoidalnym, do którego należą m.in. grasica, śledziona, węzły chłonne.
- Dzielą się na dwie grupy – granulocyty i agranulocyty, gdzie kryterium podziału jest brak lub obecność ziarnistości w cytoplazmie.
- Do granulocytów zaliczamy: neutrofile, eozynofile i bazofile (mają ziarnistości w cytoplazmie).
- Do agranulocytów należą: limfocyty i monocyty (nie posiadają ziarnistości w cytoplazmie).
Limfocyty
- limfocyty T są odpowiedzialne za reakcje odpornościowe typu komórkowego
- limfocyty B - odpowiedzialne za reakcje odpornościowe typu humoralnego – produkują przeciwciała
Monocyty
- Stanowią około 3-8 % wszystkich leukocytów
- Są największe spośród białych ciałek krwi
- Mają zdolność aktywnego ruchu i fagocytowania bakterii i skrawków obumarłych tkanek
zbudowane jest z tkanki mięśniowej serca. Jest to rodzaj mięśnia poprzecznie prążkowanego, ale działającego niezależnie od woli człowieka. Ma kształt spłaszczonego stożka. Serce położone jest asymetrycznie w klatce piersiowej – 2/3 po stronie lewej. Ma wielkość zaciśniętej pięści.
Serce mężczyzny waży około 300 g, a kobiety 270 g.
Serce otoczone jest osierdziem – elastyczną błoną łącznotkankową wypełnioną płynem osierdziowym. Ochrania ona serca przed tarciem podczas jego pracy.
System naczyń wieńcowych doprowadza składniki odżywcze i tlen niezbędne do pracy tkanki mięśnia sercowego. Zatkanie naczyń wieńcowych może prowadzić do zawału serca.
Budowa serca:
Serce człowieka jest czteroczęściowe. Składa się z 2 komór i 2 przedsionków:
- Prawy przedsionek – zbiera odtlenioną krew z całego organizmu. Krew wpływa do prawego przedsionka żyłą główną górną i dolną.
- Prawa komora – tłoczy krew do płuc. Krew wypływa z prawej komory tętnicą płucną, która rozdziela się na prawą i lewą. Prawy przedsionek oddziela od prawej komory zastawka trójdzielna. Zapobiega ona cofaniu się krwi w czasie skurczu komory. Pomiędzy komorą, a tętnicą płucną znajduje się zastawka półksiężycowata zapobiegająca cofaniu się krwi do komory.
- Lewy przedsionek – zbiera krew natlenioną z płuc. Krew wpływa tu żyłami płucnymi.
- Lewa komora – tłoczy krew do całego ciała. Jej ściany są grubsze niż prawej komory ponieważ musi pompować krew pod większym ciśnieniem (krew ma do przebycia dłuższą drogę). Krew wypływa z prawej komory aortą – jest to największa z tętnic. Od komory oddziela ja zastawka półksiężycowata zapobiegająca cofaniu się krwi. Od przedsionka lewego oddziela komorę zastawka dwudzielna.
Praca serca:
polega na rytmicznych skurczach i rozkurczach. Jeden cykl pracy serca trwa około 1 sekundy.
Wyróżniamy trzy fazy pracy serca:
a. Skurcz przedsionków – krew z przedsionków tłoczona jest do komór. Komory są rozkurczone, zastawki półksiężycowate zamknięte.
b. Skurcz komór – krew tłoczona jest z komór do tętnic. Przedsionki rozkurczone, zastawki przedsionkowo – komorowe zamknięte.
c. Pauza – krótki odpoczynek serca (kilka milisekund). Komory i przedsionki rozkurczone. Krew biernie napływa do przedsionków.
Ciśnienie krwi jest to siła z jaką krew oddziałuje na ściany naczyń krwionośnych. Prawidłowe ciśnienie dorosłego człowieka wynosi 120/70 mm Hg. Pierwsza wartość to ciśnienie skurczowe – jest to ciśnienie wywierane przez krew na wewnętrzne ściany naczyń podczas skurczu komór. Druga liczba to ciśnienie rozkurczowe – jest to ciśnienie wywierane przez ściany naczyń w czasie rozkurczu komór
Pod wpływem skurczów i rozkurczów komór zmienia się ciśnienie krwi w naczyniach krwionośnych. Konsekwencją tego jest rozciąganie ścian naczyń wyczuwalne jako tętno (puls). U dorosłej osoby pozostającej w spoczynku prawidłowa wartość tętna wynosi około 70 uderzeń na minutę. Pomiaru tętna dokonuje się najczęściej na tętnicy promieniowej (okolice nadgarstka).
MAŁY OBIEG KRWI:
Prawa komora --> tętnica płucna --> płuca --> żyła płucna --> lewy przedsionek
DUŻY OBIEG KRWI:
Lewa komora --> aorta --> tkanki --> żyła główna --> prawy przedsionek
